Kamerun uczy się od senegalskiej demokracji

Od duetu Sonko/Faye do starcia Faye/Sonko, niedawne wydarzenia polityczne w Senegalu nie omieszkały przyciągnąć uwagi kameruńskiej opinii publicznej.

Istotnie, po zwolnieniu ze stanowiska Premiera przez tego samego człowieka, który długo był jego lojalnym sojusznikiem, Ousmane Sonko został szybko wybrany na Przewodniczącego senegalskiego Zgromadzenia Narodowego. Ten dramatyczny zwrot wydarzeń następuje w tle politycznego osłabienia prezydenta Bassirou Diomaye Faye, którego partia, Pastef, w dużej mierze opowiedziała się po stronie byłego Premiera.

Czy jednak jest to autentyczna konfrontacja polityczna, czy raczej strategia mająca na celu wyniesienie Ousmane Sonko na najwyższy urząd w kraju? Tylko czas pokaże.

Niemniej entuzjazm, jaki wielu Kameruńczyków okazuje wobec tych wydarzeń, rodzi ważne pytania.

Warto przypomnieć, że Kamerunem od ponad czterdziestu lat rządzi Pan Paul Biya, którego partia polityczna utrzymuje mocny uchwyt nad niemal wszystkimi instytucjami państwa.

Jego reelekcja po wyborach prezydenckich w październiku 2025 roku wywołała niepokoje w kilku regionach kraju, prowadząc do pokojowych demonstracji, które zostały brutalnie stłumione przez siły bezpieczeństwa postrzegane przez część opinii publicznej jako lojalne wobec jego administracji.

Zrezygnowani i bezsilni, wielu Kameruńczyków zdaje się teraz woleć podziwiać postępy demokratyczne dokonujące się w sąsiednich krajach afrykańskich.

W końcu, czego można oczekiwać, gdy jedna osoba skupia w swoich rękach większość władzy politycznej?

To prezydent Paul Biya nadzoruje organizację wyborów na poziomie lokalnym i krajowym. Większość urzędników odpowiedzialnych za przeprowadzanie wyborów w ramach Elecam jest jawnie powiązana z rządzącą partią CPDM (RDPC). Podobnie większość członków Rady Konstytucyjnej została mianowana przez Głowę Państwa.

Czy to więc demokracja, czy demokratura?

Kamerun ma wyraźnie wiele do zazdroszczenia Senegalowi – krajowi, który w ciągu lat doświadczył kilku demokratycznych zmian władzy i którego system wyborczy jest często uznawany za bardziej przejrzysty i konkurencyjny.

Październik 2025 roku ostatecznie nadszarpnął obraz kameruńskiej demokracji.

Zgłoszono liczne przypadki oszustw wyborczych, a w obliczeniach głosów stwierdzono kilka niezgodności. Pojawiły się nawet rozbieżności pomiędzy oficjalnymi raportami przedstawianymi przez Elecam a tymi sporządzanymi przez partie opozycyjne. Do tego dochodzą zarzuty korupcji i handlu wpływami dotyczące zarówno niektórych kandydatów, jak i przedstawicieli opozycji.

Ważne jest również, by podkreślić liczne aresztowania, wygnanie głównego politycznego przeciwnika Paula Biya, Issy Tchiromy Bakary'ego, uwięzienie Djeukama Tchameniego, kluczowego zwolennika kandydata Tchiromy, a także tragiczną i nadal niewyjaśnioną śmierć w areszcie Aniceta Ekane, wybitnej postaci kameruńskich walk demokratycznych od lat 90.

To powtarzający się schemat w Kamerunie. Już w 2018 roku, po wyborach prezydenckich, kandydat Maurice Kamto, który ogłosił się zwycięzcą głosowania, został wraz z wieloma swoimi zwolennikami i aktywistami uwięziony na kilka miesięcy.

Pomimo aspiracji ludu kameruńskiego do zmiany, reżim konsekwentnie wykorzystywał władzę państwa, by zachować swoją trwałą hegemonię. Co więc mogłoby być bardziej naturalnego, niż uznać Senegal za wzór demokratyczny – zwłaszcza z perspektywy kameruńskiej?

Gdyby prezydent Bassirou Diomaye Faye przyjął skłonności „biyaistowskie", jego były sojusznik Ousmane Sonko prawdopodobnie marniałby dziś w jakimś senegalskim więzieniu. Taki scenariusz widziano już za rządów byłego prezydenta Macky'ego Salla.

Tymczasem to lud Senegalu, poprzez swój dynamizm i odmowę przyjmowania fatalizmu, odgrywa kluczową rolę w ochronie zasad demokratycznych. Wykonuje swoje prawo do protestu, gdy interes wyższy narodu grozi poświęceniem na rzecz grupy kierowanej przez uznaną za nielegalną pogoń za władzą.

W kontraście do tego, znaczna część kameruńskiej populacji zdaje się być pogodzona z sytuacją, chowając się w smutno znanej frazie: „Co możemy z tym zrobić?".

A jednak powodów do publicznego gniewu jest pod dostatkiem. Pomiędzy powszechnym ubożeniem, alarmującym stanem infrastruktury drogowej, powracającymi przerwami w dostawie prądu, ograniczonym dostępem do czystej wody pitnej w wielu regionach, inflacją stale erodującą siłę nabywczą, masowym bezrobociem młodzieży i utrzymującą się niepewnością – Kameruńczycy mają wszystkie powody, by domagać się głębokiej i trwałej zmiany.

Na razie jednak status quo zdaje się przeważać. Kameruńska demokracja pozostaje widzem własnego upadku, przyglądając się bez jakiejkolwiek znaczącej reakcji stopniowej erozji samych zasad, które miały ją podtrzymywać.